Quốc hiệu Việt Nam có tự bao giờ ?

1. Chính thức là Quốc hiệu 1 nước khi nào:

Tên gọi Việt Nam lần đầu tiên chính thức trở thành quốc hiệu của nước ta vào năm 1804. Nó được xác lập bởi một văn bản pháp lý quan trọng (chiếu) của Nhà nước Nguyễn, niên hiệu Gia Long thứ 3 (cách đây 218 năm) và đã được thông báo cho nhà Thanh.
 
Sự kiện vua Gia Long công bố cho đổi quốc hiệu Việt Nam có ý nghĩa vô cùng quan trọng lúc bấy giờ. Đó là sự thể chế hóa nguyện vọng lâu đời của các tầng lớp trí thức, quan lại và nhân dân; khẳng định tính pháp lý về chủ quyền của một Nhà nước Việt ở phương Nam; thể hiện ý chí, sức mạnh muôn đời của các cộng đồng cư dân Việt trên dải đất phương Nam, cũng là một sự khiêm nhường, đúng mực, “biết người biết ta”, trong quan hệ bang giao với nhà Thanh và các nước khác.
Triều đình nhà Nguyễn
Triều đình nhà Nguyễn

2. Quá trình đi đến thống nhất cái tên Việt Nam trong bang giao giữa nhà Nguyễn và nhà Thanh và chuyện Việt Nam tự đặt Quốc hiệu:

Phải nhấn mạnh thêm là nhà Nguyễn là triều đại đầu tiên đặt vấn đề đổi Quốc hiệu Việt Nam trong quan hệ ngoại giao với triều đình Trung Quốc, trước đó từ thời Đinh đến thời Hậu Lê và Tây Sơn trong quan hệ bang giao giữa nước ta và Trung Quốc phần lớn sử dụng danh xưng An Nam vì Trung Quốc chỉ công nhận danh xưng này dù trong nước đã tự đặt Quốc hiệu riêng.
 
Ban đầu ý định vua Gia long muốn đặt tên nước với là Nam Việt (để tỏ rõ 2 yếu tố phía Nam và Dân tộc Việt). Nhưng vua Gia Khánh không đồng ý do trùng với tên nước Nam Việt đã từng tồn tại trong lịch sử nhà nước Trung Quốc mất gần 3 Năm (1802-1804) để nhà Nguyễn và nhà Thanh đi đến sự đồng thuận thống nhất sử dụng tên Việt Nam trong bang giao giữa 2 nước
 
Vậy nếu đặt giả thuyết vua Thanh kiên quyết phản đối và chỉ muốn sử dụng danh xưng An Nam thì sao: Thì khi đó nhà Nguyễn khả năng lớn sẽ học theo các triều đại trước. Tự đặt tên quốc hiệu cho mình như: Đại Cồ Việt; Đại Việt; Đại ngu..v..v. Bản thân nhà Nguyễn thì đến thời vua Minh Mệnh lại tự đặt lại quốc hiệu là: Đại Nam
Căn cứ xác định tên Việt Nam của triều Nguyễn

3. Vì sao sau này vua Minh Mệnh đã đổi tên nước là Đại Nam nhưng cuối cùng quốc hiệu của nước ta vẫn là Việt Nam

Thực ra, không phải tới tận đầu thời Nguyễn. Tên gọi Việt Nam được biết đến, ít nhất từ thế kỷ 14, thường thấy trong nhiều thư tịch đương thời: Việt Nam thế chí của Hồ Tông Thốc, Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú, Dư địa chí của Nguyễn Trãi, Trình tiên sinh quốc ngữ văn của Nguyễn Bỉnh Khiêm, Vân đài loại ngữ của Lê Quý Đôn…
 
Dưới vương triều Nguyễn, quốc hiệu Việt Nam tồn tại trong suốt 34 năm (1804 – 1838). Quốc hiệu Việt Nam được sử dụng ít hơn kể từ khi vua Minh Mệnh lên nối ngôi và cho đổi quốc hiệu là Đại Nam. Tuy nhiên, từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, hai tiếng Việt Nam được sử dụng trở lại bởi các nhà sử học và chí sĩ yêu nước, trong nhiều tác phẩm và tên tổ chức chính trị: Phan Bội Châu viết Việt Nam vong quốc sử (1905) rồi cùng Cường Để thành lập Việt Nam Công hiến hội (1908), Việt Nam quang phục hội (1912); Phan Chu Trinh viết Pháp-Việt liên hiệp hậu chi Tân Việt Nam, Trần Trọng Kim viết Việt Nam sử lược, Nguyễn Ái Quốc thành lập Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội (năm 1925) và Việt Nam độc lập đồng minh hội (năm 1941)…Để lý giải nguyên nhân vì sao tên Việt Nam lại được phổ biến và công nhận rộng rãi như vậy chưa có kết luận chính xác.
 
Nhưng có thể có 1 nguyên nhân sau đây: Tính nhận diện danh xưng Việt Nam đã bắt đầu phổ biến hơn trong quan hệ Quốc tế. Một ví dụ cho chuyện này là danh từ China đã được quốc tế gọi Trung Quốc từ rất lâu và đến nay Trung Quốc phải chấp nhận tên gọi quốc tế như thế dù họ không hề tuyên bố hay ấn định như vậy trước kia.
 
ST