Hoàng Tử Nguyễn Phúc Ưng Quyền – Người Duy Nhất Không Làm Vua
Trong dòng tôn thất triều Nguyễn, Nguyễn Phúc Ưng Quyền – tước hiệu Kiên Quận Công – là một nhân vật gắn liền với giai đoạn biến động nhất của vương triều, khi nội bộ hoàng tộc và triều chính liên tục đổi thay trước áp lực thời cuộc.
Ông là con trai của Nguyễn Phúc Hồng Cai (Kiên Thái Vương) và bà Bùi Thị Thanh, một hoàng thân quan trọng của nhà Nguyễn. Từ dòng dõi này, gia tộc của ông đã sinh ra nhiều vị vua ông là em ruột của vua Đồng Khánh và Kiến Phúc, đồng thời là anh em cùng cha khác mẹ với vua Hàm Nghi. Khác với 2 người anh ruột là vua Kiến Phúc và vua Đồng Khánh, Ông được xem là hoàng tử duy nhất không làm vua trong giai đoạn “tam vương tứ nguyệt” (3 vua, 4 tháng). Điều đó cho thấy vị thế đặc biệt của Nguyễn Phúc Ưng Quyền trong hoàng tộc – một nhánh huyết thống trực tiếp ảnh hưởng đến ngai vàng triều Nguyễn cuối thế kỷ 19.

Về năm sinh và năm mất, hiện sử liệu phổ biến chưa ghi chép thống nhất rõ ràng, tuy nhiên ông sinh vào khoảng nửa sau thế kỷ 19, trưởng thành trong bối cảnh triều đình Huế rơi vào khủng hoảng sau các biến cố chính trị liên tiếp như sự thay đổi ngôi vua, phong trào chống Pháp và những cuộc tranh chấp nội bộ trong hoàng tộc. Là người thuộc hàng tôn thất, ông được giáo dục theo khuôn mẫu Nho học, tiếp thu lễ nghi cung đình và đạo lý trung quân từ sớm.
Dù không trực tiếp bước lên ngai vàng hay giữ vai trò chính trị nổi bật như các anh em của mình, Nguyễn Phúc Ưng Quyền vẫn giữ vị trí quan trọng trong hệ thống tôn thất triều Nguyễn. Với tước hiệu Kiên Quận Công, ông thuộc hàng quý tộc cao cấp, có vai trò duy trì nền nếp gia tộc và gắn kết các nhánh hoàng thân trong bối cảnh triều đình nhiều biến động.
Ông từng ra Tân Sở theo lời kêu gọi phong trào Cần vương của vua Hàm Nghi, sau khi vua Hàm Nghi bị bắt, ông trở về Huế.
Không chỉ dừng lại ở vai trò trong triều, dấu ấn của ông còn được nối dài qua hậu duệ. Vợ ông là bà Nguyễn Hữu Thị Uyển (con gái của đại thần Nguyễn Hữu Độ). Con trai ông là Nguyễn Phúc Bửu Phùng, kế thừa tước Kiên Hương Công. Ông là ông nội của Hoàng Tùng Đệ Vĩnh Cẩn và đặc biệt là ông ngoại của cụ Lê Thị Dinh – người được biết đến như cung nữ cuối cùng của triều Nguyễn qua đời ở tuổi 102. Chính chi tiết này khiến tên tuổi Nguyễn Phúc Ưng Quyền không chỉ gắn với quá khứ xa xưa mà còn nối liền đến những nhân chứng sống của triều đại cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
Cuộc đời của Kiên Quận Công Nguyễn Phúc Ưng Quyền, xét trên bề nổi, không phải là câu chuyện của một vị vua hay một quyền thần lừng danh. Nhưng ở góc nhìn sâu hơn, ông là đại diện cho một lớp hoàng thân sống giữa thời cuộc biến động nhất trong lịch sử– nơi vinh quang của hoàng tộc dần khép lại, nhường chỗ cho một kỷ nguyên mới của lịch sử dân tộc.
Tên tuổi của ông vì thế mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ là một mắt xích trong gia phả hoàng tộc Nguyễn, mà còn là cầu nối giữa triều đình xưa và ký ức còn lại đến tận ngày nay.
ST
