Giao Chỉ và truyền thuyết về những ngón chân

Người Trung Quốc thường gọi nước Việt Nam là Giao Chỉ (交趾), và có nhiều cách giải thích rằng “giao” là giao nhau, “chỉ” là ngón chân, vậy giao chỉ là ngón chân giao nhau. Điều này dẫn đến quan niệm rằng người Việt đích thực phải là người có hai ngón chân cái giao nhau, còn những người Việt thời nay không phải là người Việt gốc (!?)

Trước hết, cần lưu ý rằng, nước Việt Nam chưa bao giờ có tên là Giao Chỉ. Đây chỉ là tên một bộ (tạm coi là một vùng) trong mười lăm bộ của nước Văn Lang xưa. Giả sử cho thuyết trên là đúng thì người có ngón chân giao nhau cũng chỉ là một phần rất nhỏ của đất nước, so với số dân của 14 bộ còn lại. Thực tế ghi chép lại rằng dân của nước Việt quả có người có hai ngón chân giao nhau, nhưng cũng có nhiều người không có.

Hơn nữa, có rất nhiều tư liệu chứng minh rằng thuyết về cái tên “Giao Chỉ” như trên là không đúng. Một số địa danh vẫn được đặt tên theo nghĩa ẩn dụ, như “Hạ Long” là rồng đáp xuống, chẳng lẽ tên như thế thì tức là cũng phải có rồng đáp thật?

Theo tài liệu ghi chép lại, Giao Chỉ vốn là đất giao tiếp giữa văn hoá hai miền Đông Tây. Đó là nơi gặp gỡ giữa những người tứ xứ: có những người từ nước Chu xuống lưu lại đó trước khi đi sang Tây Vực, có người xứ Tây Vực tới, lại ở đó trước khi sang nước Chu. Tại Giao Chỉ, có thể tìm được người thông dịch rất dễ dàng. Đó là một nơi thuận tiện để học tiếng nước ngoài. Nhiều người Văn Lang ở đó biết nói ngoại ngữ. Chữ giao trong Giao Chỉ có nghĩa là giao tiếp. . Chữ “chỉ” (趾) trong Giao Chỉ ngoài nghĩa là ngón chân thì còn có nghĩa là vết, dấu vết (ấy là chưa kể chữ này ở nhiều nguồn tài liệu khác nhau viết bằng những Hán Tự khác nhau). Vậy Giao Chỉ có thể coi là dấu vết của sự giao tiếp giữa những nền văn hoá.

Hiểu rõ như vậy, chúng ta sẽ tránh không bị lay động trước những tư tưởng bác bỏ nguồn gốc, và luôn tự hào về nhà nước Văn Lang, với Văn nghĩa là “sáng đẹp” và “lang” nghĩa là hiền lành.

(Có tham khảo tài liệu của GS. TS. Nguyễn Lân Dũng, HT. Nhất Hạnh)

Trả lời

Đánh giá bài viết

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *