Dân ca Quan Họ Bắc Ninh – viên ngọc quý trong nền văn hóa Việt

Bắc Ninh – vùng đất Kinh Bắc từ xưa nổi tiếng với những lễ hội truyền thống, với những làn điệuquan họ, với những liền anh-liền chị và những phong tục đẹp được lưu giữ từ đời này qua đời khác mà vẫn giữ nguyên nét đẹp và bản sắc không thể lẫn với bất kì vùng đất nào. Có ai mà không từng thấy xao xuyến khi nghe những câu hát :

Người ơi người ở đừng về

Người về em vẫn khóc thầm

Đôi bên vạt áo ướt đầm như mưa

Hãy một lần tới Bắc Ninh để khám phá nghệ thuật hát quan họ-viên ngọc quý trong kho tàng văn hóa dân gian của vùng đất Kinh Bắc nói chung và Việt Nam nói riêng

Dân ca quan họ là hình thức ca hát được hình thành từ rất lâu đời do cộng đồng người Kinh sinh sống ở 49 làng quan họ thuộc 2 tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang sáng tạo ra. Những câu hát được sáng tác trong quá trình lao động mang vẻ đẹp vừa dân dã, vừa trong sáng mà tình tứ của những con người cần lao. Qua thời gian, dân ca quan họ được xây dựng và phát triển trở thành một phong tục không thể thiếu trong những dịp lễ tết hội hè.

Để hát quan họ cần có hai bên Nam và Nữ được gọi là các “bọn”. Mỗi “bọn” thường có từ 4,5 hoặc 6 người được gọi theo thứ tự chị Hai, chị Ba, anh Hai, anh Ba… những người hát quan họ được gọi chung là các liền anh liền chị. Khi hát “bọn” nữ của làng này sẽ hát với “bọn” nam của làng kia theo lối đối đáp.

Chắc hẳn ai đã từng được mục sở thị các liền anh-liền chị hát đối đáp với nhau sẽ chẳng thể nào quên những cái liếc mắt sắc như dao cau, những nụ cười e thẹn làm duyên của các chị Hai, chị Ba hay phong thái điềm tĩnh, tự tin của các anh Năm, anh Sáu…

Trang phục đặc trưng của các liền anh-liền chị trong hát dân ca quan họ Bắc Ninh
Trang phục đặc trưng của các liền anh-liền chị trong hát dân ca quan họ Bắc Ninh

Quan họ là thể loại dân ca phong phú nhất về mặt giai điệu trong kho tàng dân ca Việt Nam. Từng lời ca thể hiện những phẩm chất đáng quý của người lao động: vừa bình dị, trong sáng mà lại vui tươi và tràn đầy sức sống. Qua đó họ thể hiện những khát khao mơ ước, thể hiện tình yêu, tình thương giữa con người với con người, con người với vũ trụ vạn vật. Thử hỏi có bài ca nào lại thể hiện được tình yêu đôi lứa vừa thắm thiết mặn nồng lại duyên dáng như những câu hát:

Gặp chàng dưới ánh trăng thanh,

Xin mời ăn miếng trầu xanh thắm nồng,

Trầu xanh cau trắng chay hồng,

Đẹp duyên phải phận tơ hồng trời xe

Có thể coi Quan họ không chỉ là hình thức nghệ thuật mang tính giải trí mà còn là cây cầu nối những giá trị nhân văn. Trong quan họ có những tục giao du rất đẹp như tục Kết bạn, tục rủ bọn. Nhờ quan họ mà những người vốn chẳng có mối liên hệ mật thiết nào có cái cớ để lại gần với nhau, kết giao và giúp đỡ nhau. Nề nếp quan họ đòi hỏi một người khi đến với quan họ phải lịch sự, trang nhã từ trong giao tiếp và cả trang phục, từ đó giúp rèn giũa những giá trị đạo đức trong cuộc sống thường ngày. Bởi vậy chẳng phải ngẫu nhiên mà người xưa có câu: “Người quan họ nói như có văn có sách”. Tuy mềm mỏng, lả lơi đôi khi hơi bóng bẩy là thế nhưng mỗi câu từ không hề gợn ý dối trá lọc lừa, tựa như cái văn vẻ của thơ ca đã ăn vào máu và thấm vào từng câu từng chữ của người quan họ, nên khi nghe họ nói chỉ thấy cảm giác chân chất, duyên đến lạ lùng.

Nằm cách Hà Nội chỉ hơn 30km, Bắc Ninh từng được coi là phên dậu phía bắc của kinh thành Thăng Long từ thuở đất nước còn chống giặc ngoại xâm. Trải qua hàng trăm năm, Bắc Ninh ngày càng phát triển về mọi mặt từ kinh tế, văn hóa, du lịch. Bắc Ninh là điểm đến phù hợp vào bất cứ thời điểm nào trong năm cho du khách: náo nhiệt, rộn ràng trong mùa lễ hội, bình dị, thư thái trong những ngày thường.

Sưu tầm

Trả lời

Đánh giá bài viết

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *