Biện pháp giáo dục truyền thống trong gia đình, dòng họ

Truyền thống gia đình dòng họ là những giá trị tốt đẹp hình thành tù lâu đời, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Truyền thống gia đình dòng họ có ảnh hưởng rất lớn đối với mỗi con người chúng ta, là sức mạnh để thúc đẩy các thế hệ sau không ngừng vươn lên để tiếp nối, làm rạng rỡ truyền thống đó.

Đối với cá nhân, truyền thống gia đình dòng họ là những vốn quý, những kinh nghiệm mà các con cháu có thể học tập, có thêm sức mạnh để không ngừng vươn lên, thể hiện lòng biết ơn đối với ông bà, cha mẹ, tổ tiển, dân tộc Việt Nam. Tại sao nói truyền thống gia đình dòng họ là những vốn quý là những kinh nghiệm?

Bởi vì, truyền thống gia đình là cái đã có sẵn mà ông bà tổ tiên ta tích lũy được từ đời này sang đời khác để lại những tinh hoa tốt đẹp cho chúng ta, cá nhân chúng ta cần phải tiếp thu cái kinh nghiệm ấy để rồi áp dụng và phát triển nó thêm cho con cháu đời sau.

Đối với xã hội, góp phần làm phong phú truyền thống và bản sắc dân tộc. Truyền thống gia đình dòng họ có thể phát triển thành một vùng văn hóa. Nó có thể là nghề nghiệp kiếm sống của một vùng đất. Nói đến Thái Nguyên họ sẽ nghĩ đến vùng đất chè, nói đến Phú Quốc họ sẽ nghĩ đến nước mắm,… người đồng bằng sẽ trồng lúa, người biển đánh bắt, cao nguyên trồng cây công nghiệp lâu năm, còn có các loại truyền thống như những bạn học sinh ở miền Bắc Trung bộ có truyền thống hiếu học, truyền thống tiết kiệm.

Khi nghĩ đến một con người miền Nam họ sẽ nghĩ đến một con người có tính cách cởi mở dễ gần. Mỗi vùng miền có mỗi đặc điểm nhận dạng và giọng nói khác nhau, cách dùng từ khác nhau nên được gọi là từ địa phương để rồi người xứ này không hiểu được người xứ kia nói gì đó cũng được gọi là truyền thống.

Niềm vui sum họp gia đình ngày Xuân

Truyền thống gia đình dòng họ có ý nghĩa rất lớn đối với không chỉ mỗi cá nhân, gia đình dòng họ mà còn tác động đến cả một đất nước. Nếu ở Việt Nam không có nhiều gia đình trồng lúa thì đâu thể gọi Việt Nam là quốc gia theo nền văn minh lúa nước được. Đất nước ta có truyền thống giàu lòng nhân ái, yêu nước được chứng minh qua thời gian từ đời này sang đời khác qua các cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm cũng như cùng nhau xây dựng đất nước phát triển trong thời bình.

Tất cả các truyền thống ấy sẽ không có nếu như đất nước không có những gia đình, dòng họ có truyền thống bảo vệ đất nước. Bởi vì bảo vệ được đát nước mới có thể bảo vệ được nhà nên người xưa mới có câu “nước mất nhà tan” là vậy. Truyền thống có ý nghĩa lớn lao là vậy nhưng ngày nay khi đất nước được hòa bình có nền văn hóa phát triển bên ngoài du nhập vào Việt Nam có một số bộ phận không còn giữ được truyền thống ấy nữa.

Nhiều ngành nghề truyền thống cũng dần dần mai một đi như nghề làm gốm, nghề làm nông,… vì ngày nay công nghiệp phát triển và do nhu cầu sinh tồn và phát triển của cá nhân và gia đình. Nhiều người không còn bám trụ được với ngành nghề truyền thống của gia đình, dòng họ mà thay và đó vào thành phố kiếm công việc tốt hơn để sinh tồn và phát triển. Bên cạnh đó nhiều nét văn hóa sinh hoạt hằng ngày cũng như lễ tết không còn được như xưa nữa.

Ví dụ như ngày tết Nguyên đán, dân tộc ta có truyền thống thờ cúng bánh chưng, bánh téc, ăn muối kiệu, làm bánh in, ăn những món ăn chỉ ngày tết mới ăn như thịt kho tàu, chả bông, lạp xưởng,…chơi các trò chơi ngày tết như bầu cua, đánh bài, đốt lửa, xem táo quân,… nhưng ngày nay khi khoa học công nghệ phát triển, mỗi người trên tay cái điện thoại, ipad và từ đó mỗi người có mỗi cái thế giới riêng, họ không còn giao tiếp với nhau qua lời nói hành động nữa mà thay vào đó là qua cái công cụ kia.

Nhiều gia đình còn không cúng bánh chưng, bánh téc, không ăn muối kiệu, thịt kho tàu, bánh in mà thay vào đó là đủ loại sơn hào hải vị ngoài các cửa hàng thay vì trong mâm cơm trong chính nhà mình. Người xưa mừng tuổi bằng bao lì xì qua những lời chúc tốt đẹp, ngày nay lì xì qua thẻ tín dụng không cần chúc tục.

Ngoài ngày tết ra, cuộc sống hằng ngày của những người sống trong thế giới hội nhập cũng có nhiều sự thay đổi. không còn những con người quay quần bên mâm cơm gia đình với những câu chuyện của mỗi người, không còn xem chung một bộ phim hay bản tin thời sự lúc bảy giờ tối.

Những dịp gia đình quây quần bên nhau

Tiếp thu văn hóa của dân tộc khác là môt biểu hiện tốt của thời đợi hội nhập hiện nay nhưng không phải là lạm dụng quá để rồi quên đi cái gốc gác lúa nước của mình. Chúng ta phải biết lựa chọn, sàn lọc lấy những tinh hoa áp dụng vào văn hóa chúng ta, bỏ đi những cổ hủ để văn hóa chúng ta ngày càng phát triển, phong phú hơn. Để hoàn thành nhiệm vụ ấy, cần có biện pháp để giáo dục truyền thống gia đình dòng họ cho thế hệ trẻ hiện nay:

Một là, loại bỏ những yếu tố tiêu cực, phản tiến bộ của quá khứ của gia đình dòng họ.

Hai là, giữ lại những yếu tố tích cực, tiến bộ

Ba là, ngay các yếu tố tích cực, tiến bộ cũng không giữ lại nguyên xi mà phải được cải biến cho phù hợp với điều kiện mới, hoàn cảnh mới

Bốn là, các thế hệ mới phải sáng tạo ra những yếu tố hoàn toàn mới mà các thế hệ cha anh hoặc không có cả năng, hoặc không có điều kiện thực hiện.

Ngoài ra, lưu giữ lại gia phả gia đình dòng họ là một phương pháp giáo dục truyền thống gia đình dòng họ có hiệu quả. Nhờ biện pháp này mà nhiều nghề nghiệp văn hóa của gia đình được truyền lại cho thế hệ hôm nay và mai sau của nhiều gia đình có hiệu quả tích cực.

Hiện nay, không chỉ có biện pháp lưu giữ lại gia phả bằng phương pháp cũ là giấy, sổ và nó càng được hiện đại hóa bằng truyền thông công nghệ thông tin. Việc làm một bộ gia phả không còn khó khăn như ngày xưa, chúng đều được cải tiến hóa phù hợp với thời đại, giới trẻ ngày nay và không ngừng hoàn thiện để thu hút không chỉ những người đã nghỉ hưu mà còn thế hệ trẻ. Phải để cho mọi người hiểu được tầm quan trọng của gia phả đối với giáo dục truyền thống gia đình dòng họ là: nơi ghi dấu nơi chôn rau cắt rốn của mỗi người, là báu vật của mỗi gia đình, dòng họ; là công cụ để biết rõ hơn về lịch sử dân tộc và giáo dục truyền thống dân tộc chi thế hệ trẻ; gia phả góp phần củng cố và phát triển văn hóa truyền thống của dân tộc.

Gia phả còn có những giá trị hướng tới: Đối với trẻ từ mẫu giáo đến hết trung học phổ thông, giáo dục trẻ nhận thức về họp tập và gia đình là hai vấn đề ưu tiên trước hết.; hiểu biết ván đề cội nguồn dân tộc, tổ tiên, đồng bào, dòng họ và gia đình; ý thức trách nhiệm đối với cá nhân, gia đình, dòng họ; đoàn kết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, thờ cúng tổ tiên, ông bà, chăm sóc từ đường; quy tập, giữ gìn, sửa sang mồ mả ông bà; hiếu thảo đối với ông bà cha mẹ; xây dựng gia đình văn hóa, dòng họ văn hóa, cộng đồng văn hóa; cần cù lao động, vượt khó, biết cải thiện và nâng cao đời sống, chăm lo gia đình hạnh phúc, tiến bộ; con cháu ý thức học hành, làm gương nuôi dạy con cháu, chăm sóc tâm lý ông bà cha mẹ cao tuổi. Và đây chính là mục đích hướng tới của giáo dục gia đình dòng họ.

Bài viết của tác giả Lê Thị Kim Anh